Einucent's Weblog

Un argumentari coma ne’n vodria legir mai suvent

Posted in Occitâneries by Mars on Genièr 24, 2012

Tornèi quauques temps chas mos parents la diumenjada passada e viguèi que lo conselh regionau dau Lemosin avia tamben sa pita part sus l’occitan dins lo butletin que manda regularament a sos administrats. Son dau monde coneguts que volguèren bien se ne’n mainar, mercès a ilhs per ocupar queu espandi amb un pitit argumentari totplen de pedagogia. Veiquí en quauqas linhas quò que tròbe pas suvent esplicat dau costat de Tolosa.

Écrire le limousin, Escriure lo Lemosin, Eicrire lou limouzi

Chronique de JP. Cavaillé et B. Chrétien

L’occitan limousin s’écrit depuis le Moyen-Âge (n’oublions pas les troubadours !) Mais de bien des façons, et la perplexité des lecteurs est légitime devant les nombreuses formes de graphies existantes. C’est que nous n’avons rien qui ressemble à une Académie limousine qui imposerait, via le pouvoir d’État, une norme graphique commune. Autrement dit, rien à voir avec le français, ni avec les autres langues nationales !

Pour ce qui est des écritures contemporaines de l’oc, il faut distinguer une graphie qui est acceptée et pratiquée collectivement, dite «classique» ou «normalisée», des autres manières d’écrire, qui sont individuelles, ce qui ne veut pas dire pour autant sans intérêt ni pertinence ! Les règles de la graphie «classique» sont communes à l’ensemble des régions occitanes, et s’appliquent – parfois imparfaitement – aux particularités locales, et donc, bien sûr, au dialecte limousin. C’est elle qui est utilisée et promue par les linguistes (Yves Lavalade, etc.) et les écrivains d’expression limousine (Jan dau Melhau, Roland Berland, etc.) Elle est enseignée à Calandreta et dans les (trop rares) cours d’occitan dispensés dans la région. Elle est aussi employée dans la signalisation bilingue. En partie inspirée des troubadours, son plus grand mérite est sa souplesse, sa capacité d’adaptation aux différents parler. Elle a aussi la qualité d’être autonome par rapport au français, mais c’est là un défaut rédhibitoire pour une population à laquelle l’école n’a pas appris à en déchiffrer le code. D’où la tentation, à notre sens tout à fait naturelle, d’adopter des graphies partiellement ou complètement calquées sur la manière d’écrire le français qui, de surcroît, sont susceptibles (bien que cela soit souvent une illusion) de mieux «coller» à la langue parlée. C’est de cette façon que l’on a surtout écrit le limousin depuis le début de l’époque moderne, chacun bricolant, à partir du français, son propre système.

Mais il ne faut pas oublier que quelle que soit la graphie, une phrase doit sonner de la même manière à l’oreille ! Par exemple lorsqu’on entend dire que les noms de lieu sont écrits sur les panneaux bilingues dans une sorte d’espagnol ou de languedocien et non en limousin, cela est bien sûr complètement faux. C’est tout simplement que la plus grande partie des gens ne savent pas comment on doit lire, par exemple devant le panneau d’Aissa (Aixe sur Vienne) ou de Sent Jan Ligora (Saint-Jean-Ligoure), et prononcent souvent à la française, là où il faut entendre quelque chose comme Aïsso et Sein Dzan Ligouro. C’est là à notre avis un très gros problème. L’école n’a pas fait son travail (l’apprentissage minimal d’une règle orthographique pour la linga dau país), mais admettons aussi que les occitanistes (qui ont bon dos) ont manqué de pédagogie en refusant d’associer, partout ou cela était possible, la graphie classique à des exemples de graphie «à la française». Qu’es ’chabat per uei.

Qu’es n’amiga provençala que m’avia fach mainar que las grafias «patoisantes» avian n’utilitat per los monde (vielh) qu’avian la lenga a l’orau mas que la sabian pas escriure. Dempuèi suèi estat mens dogmatic sus quela question. Vòle pas caucionar l’usatge dins, los cas d’institucionalisacion de la lenga, de ‘na grafia adaptada dau françès (coma la senhaletica.) Per contra, entende que per de las publicacions efemèras, quauques dobaments sian necites per èsser de bon accedir au monde que son pas demest los «iniciats» occitanistes. I a besunh tamben de balhar l’esplicacion que balhan los dos comparses quí dessur tan que la notorietat e lo succès dau moviment occitaniste son pas segurats.

Manifestacion de març 2012, la seguda.

Posted in Occitâneries by Mars on Novembre 17, 2011

Me fasiá un plaser de calcular un visuau brave per quilhs eveniment. Aimave bien l’eideia de far ‘na jornada amb 6 protesta aus 6 cantons de l’hexagone. Quo aviá de la gula ! Deve bien confessar, l’i cresia pas quora los «y’a qu’à» de servici l’evocavan en 2007. Aura si, quò se fai, enfin lo fau saber. Vejatz en fin de bilhèt coma prepause, ieu, de s’i prenèr.

Descubriguèrem a la fin dau mès d’octòbre n’aficha purida que i a un còp de mai «Anem Òc» dessur, sèm estats nombros de pensar que qu’era ‘na nhòrla mas non, lo visuau validat es quela bosada verda. Calculada en 3 clics entre 2 dosièrs de subvencion si quò fau.

Veiquí los comentaris que mandèi aus organisators oficiaus. Fasètz belèu part dau monde que lor damandèi de far lo parrièr per fin d’obtenèr que l’aficha fuguèsse chamnhada. Quò sirvèt de ren. En mai dau mutisme lo mai complet «qu’es clavat, tornam pas dessur» reçaubèrem pas deguna consideracion per las nòstras remarcas sus l’absença dau eslogan comun ò quitament de referenças a la tenguda parlèla d’autras manifestacions. Non ! tornam far Carca un còp de mai e basta.

Adiussiatz.

Vos escrive per vos far part de la decepcion que fuguèt la meuna en descubrir lo visuau retengut per l’aficha de la manifestacion de març venent.

Mandèi, ieu, ‘na prepausicion qu’es pas estada retenguda. Me’n vene pas planhèr, pòde entendre e acceptar qu’un autre project sia estat preferit. Ai pas deguna pretencion a l’universalitat.

Per contra ai dau mau d’entendre la chausida que constatam dempuèi la debuta de setmana.

  • Las colors son vivas au punt d’èsser agressivas visualament. Sabe que coma organisaires fasètz, amb rason, mèfi a ò èsser pas ideologicament. Dins lo domèni dau design tamben quela mena de chausa se mesura.
    Tecnicament, qu’es un visuau conçaubut amb de las colors per l’escran e que l’i es demorat. Aura dau mau de s’estampar, se pòt far mas lo result sirà desparrièr e asardòs. Ieu dobte qu’avètz enveja de constatar a quauquas setmanas de l’eveniment que mantuns milierats d’afichas e de tracts (seguratz-me anetz far daus tracts) son d’un verd plan mens «fresc» que coma se vesia sul site.
  • Lo degradat pren tròp de susfàcia, òu est tròp cort, quò permet pas ‘na bona declinason sus daus badges ò daus avatars de perfius sus los rasèus sociaus. I a pas un element identifiant que ò permet bien tots los biais. M’ere fendut, tras lo mes de mai, d’un document de 12 paginas per vos ne’n far part. Me damande se òu es quitament estat legit un còp rebutada mon eideia de mapa.
  • La chausida de tipografia es ‘na non-chausida. Basta pas qu ‘na tipo sia scripta per èsser dinamica ò simpatica. L’eslogan desmerita un letratge personalisat. Tròp de letras identicas balha un costat mecanic, l’artifici se veu tròp, quò tua lo dinamisme, e  laidonc l’intencion. Emplejar de las minusculas sus la bandieròla, qu’es pas bien realista, quant-au Arial Black per lo demai, tot lo monde l’a amb son Windows® piratat, esperavem mielh. Enfin, 14h floteja, per mostrar la via aus manifestants ? Lo luèc de rechampament dins Tolosa balhará l’eschason d’aver un parpalhon de mai ? ‘clinat segon un tresenc angle ? Anem, òc, siajam serios, qu’es pas calculat, qu’es petaçat.
  • «Tolosa 2012» se dreça au iniciats que coneguèren las edicions precedentas, pas ad’un public numerós fòra dau microcosme occitanista. M’avia semblat entendre jà a Besièrs qu’er pas question de ritualisar quilhs eveniments.
  • Las siloetas de manifestants fan beucòp pensar a l’aficha de 2009. En perticulier queu que pòrta la pancarta penjada dins son eschina, jà mai moligas que revendicatiu, sembla identic. Quin manca d’originalitat. Amai son dessenhadas sens gaire de detalhs, de personalitat. Es quò la vision que voletz balhar dau monde que se mobilisan per lor lenga ?
    Far dins la simplicitat entau es pas sinhe de gaire de consideracion per n’autres que solicitatz, que vos lo faran mainar.
  • Dins la mesma passa : «Manifestèm» sus la bandieròla, es quò pas un doble emplec amb l’imatge ? «Anem Òc» dins la pancarta, es quò pas un doble emplec amb l’eslogan ?
  • Cresiá que en 2012 botavam en davant lo coordonament excepcionau coma d’autres militants per lor lenga. Ente pareis ? L’eslogan comun «Nos langues, nos cultures un droit une loi» ente es ? Coma los participants se mainaran de la portada de quela jornada ?
    Perqué l’emplaçar un còp de mai per «Anem Òc per la lenga occitana» qu’es repetitiu, antiritmic (a martelar dins lo cortègi) e pas portaire de gaire de sens. Per la lenga… au musèu, dins lo formol ? ò viva, dinamica e dinha ? veire… oficiala.
    Lo sabe ieu mas  lo fau far saber au monde sens ambigüitat
  • La coordinacion a manifestament pas enveja de despensar daus sòus per pagar quin que siá a calcular sa comunicacion. Ren de nuveu dins lo microcòsme. L’epòca e la bureautique de bon accedir a tot lo monde ‘doba pas las chausas.
    Quò es pas ‘na rason per considerir que tot visuau que costat ren (moneda ò temps) fara l’afar. La question se pausa regularament per los artistes dau espectacle vivent. Prendriatz lo micro per chantar a capella per emplaçar un grop qu’a pas vòugut animar un balèti ? Que daus pretz simbolics ‘dobats «per la causa», tota persona qu’a un minimum la fibra militant ò envisatja, qu’es mon cas tots los bias.

Amb quela aficha sèm a costat dau còdis revindicatius esperat per los quites manifestants. Comunicar marridament pòrta mai de tòrt que de comunicar pas. Suèi prundament convinçut que vòstra intencion es pas de ridiculisar la «causa» occitana, allèra que ne’n prenètz lo risc brave. compte sus vòstra capacitat a prenèr los conselhs dau monde per reüssir que eveniment dau 31 de març 2012.
Vos preje, e espere que siram nombros de ò far de pensar a chamnhar d’estrategia. A defaut traparètz en peça junta quauques esbos (a finalisar) de correccions possible per eschivar lo pièger.

Salutacion militantas.

Suèi passat per ‘na segonda prepausicion :

amb ‘na quita version en color

Dempuèi coneisse los luècs e me fadèi de prepausar tornamai quauqua-ren que marcaria mielh.

Tornèi prenèr lo document qu’aviá redigit a la prima per ne’n far ‘na version nuvela que traparetz ‘quí.
argumentari mai complet per l’identitat visuala de las manifs de 2012, en pdf

Tagged with: , ,

Protestas de març 2012

Posted in Occitâneries by Mars on Julh 22, 2011

Prepause ‘na charta grafica per las protestas de març 2012. Auretz segut Anèm Òc 2005 Carcassona, Anèm Òc 2007 Besièrs, Anèm Òc 2009 Carcassona tornamai.

Me suvene qu’en 2009 l’eidia circulava jà que «seria ben» de far quauqua-ren de brave, multi polari ; ‘na jornada de mobilisacion bèla au quatres cantons dau país emai coma los autres minorisats de l’hexagone, Alsacians, Arpitans, Bascs, Bretons, Catalans, Corses e Flamencs (quilhs que son cool, los vesins daus Ch’ti, pas los reacs dau costa belge de la frontiera.) A comptar de quí, per los citar pas tots los còps, dirai ‘mas los autres.
Aime bien quela eideia, lo Réseau sortir du nucléaire ò fai e quò representa daus meses e daus meses de coordonament e de mobilisacion, sens comptar que quò desmultiplica la logistica (acculhir lo monde, lor trapar un auberjament, calcular un percors, lo desclarar en prefectura…) e las còlas de militants per se ne’n mainar.
La constrencha d’un eveniment unenc e de far venir dau monde de mai luenh.

Quel’annada podem comptar que los autres militants organisèssen lo mesme jorn ‘na protesta, laidonc faguèi ‘na prepausicion que se plaça dins l’amira d’un eveniment plurau que siria pus «Anèm Òc per la lenga occitana» mas «Est-ce-que j’ai une gueule de patrimoine ?», en responsa a la pita frasa aponduda dins la constitucion. Vos daisse jutjar amb lo dorsièr de presentacion (pdf) que mandèi.


Veiquí quò que respond la persona ressorga de la coordinacion «Anem Òc per la lenga occitana !», a me un un autre contact, qu’es conegut per sa resposabilitats au PÒc.

Desolada de vos deçaupre mai pensi que vòstra idèia pòt pas convenir per la manif… Es una aficha per un partit politic mai pas per la Coordinacion, nimai per l’IEO dins aquesta ocasion.

Per la Manif, se devèm d’apetegar lo monde aquí ambé la sola idèia «Anem Òc per la lenga occitana !» ; que la lenga es lo solet element federator consensuau, comun per totei… ambé de gents tant diferents leis uns deis autrei coma lei desenaus de miliers de personas que volèm convéncer de venir a Tolosa…) de qunte bòrd que siágan… tre que sortèm de la lenga es subjècte de division. Deu convenir a totei lei compausantas de la Coordinacion que son de “culturalas.

L’aficha de la Coordinacion es facha per informar lo monde que i a una manif «per la lenga»… e li dire de venir. Aquesta aficha es pas facha per faire passar un messatge politic mai per donar enveja au monde de venir lo 31 de març.
Fau laissar lei messatges ai tracts…

Fau que siágue informativa, clara, simpla, colorada, e legibla en un virar d’uelh, neutra e pas subrecargada… Deu faire venir tant lo bof «franchouillard» (mai que chauvin a un peçuc d’estacament a son patoàs) coma leis autrei qu’an benlèu mai de consciéncia occitana mai que son pasmens just simpatizants, ò culturaus, ò apolitics, ò que se pausan gaire de questions, que son pas encartats, que son de sensibilitats politicas pron variadas, ò que son simplament festius, etc, etc
Una carta dins aquesta cas es ja una agression per d’unei…

Per çò qu’es dau patrimòni, emai s’es de mòde d’aquesta passa, se se ne’n podèm passar de ne’n parlar, tant vau mielhs… que per una lenga a un costat encara mai fossilizator me sembla, que sentis l’escofit…

[…] comprèni ben qu’en tant que politics, engatjats, vos agradarà gaire… mai es la realitat de la Coordinacion !

Fau pas mostrar lo(s) territòri(s), Qu’es quò que faria de ma compo de la propaganda politica… amb daus smileys !
Pense puslèu que la viguèi quin avia ‘na còpia dau messatge, e en lo saber militant dau PÒc. Mon examinatritz se faguèt son eideia davant que de visar. ‘La se justifia dau biais «pas de politica» 5 còps en X linhas, mai 1 en precisar «culturau», coma si aviá pas entendut.

Tras la debuta, fuguèt pausada la question  de la portada politica de ‘na revindicacion ligada a l’Occitan.
Los meses davant la davalada de 2005 permetèren jà de constatar que dins lo microcosme occitano-chausa l’aspect politic es cranh coma la pesta. Au nom d’un eucumenisme (bien pratic per l’eschason) lo pauc que i a de compausants politics de queu mitan son estat mes defòra. Quò se tòrna trobar ‘quí amb l’argument de la realitat. Au quite moment de se pausicionar contra la presença dau monde d’extrema dreita tornats pintrats de colors occitanas, la question es estada considerida trenchada amb l’exclusion sistematica de tot partit. D’unes organisators volian pas prenèr la pena de destriar entre quilhs que son democratics e quilhs que ò son pas.
Lo monde de l’ensenhament per contra  son subrerepresentats (3 organisators sus 5.) Lor ròtle de trasmeson lor balha n’aura que los faguèt legitimes per quò… au punt de se creire autorisats a fiular la fin de la recreança.
Entende lo besunh que l’ensem de la coordinacion siá pas nojautat per ‘na chapela magerament de mança (moderada). L’emplaçar per n’autra regla pas la question mas la desplaça. Lo sol punt de vusda acceptable es queu que contesta pas las institucion francesas, mai mantenguèssen l’injusticia que nos es estada facha.
La coerença voldria laidonc que ‘na manif siá pas dins la gama d’accion de queu monde. Me semblan afectats dau syndrome de Stockholm qu’es lor afar, quò lor permet pas ‘na OPA sus lo moviment occitan dins totas sas compausantas. En tot saber que lo PÒc, lo PNO, e Anaram au Patac (Libertat) son convidats a menar dau monde.
Per mesnatjar la susceptibilitat dau monde que se volen pas veire pres en fòto dins lo mesme cortègi qu’un partit, en particulier los dròles, i a mejan de ‘far ‘na ierachia de passatge, lo viguèi far a Naoned, e a Tolosa contra Total (Erika,puèi AZF) : Associacions e individuaus puèi Sindicats puèi Partits, que dins la practica se trobèt a Carca e Besièrs. Perqué se lo ‘magar, es-quò tant importent de poder claronar «Nous, les associations culturelles occitanes…» ?
Aimariá saber se quò se passa entau chas,los autres.

Fau part de quilhs que consideren que la temptativa per far desapareissèr nòstras lengas justifia que lor defensa siá un enfrentament a la volontat dau regime en plaça : Estat reiau, empèri ò Republica. Podrai desenvelopar dins un autre bilhet quò que pense de quò que pòt èsser considerit politic, lo fach de lo redusir au juèc electorau e lo refus sistematic de tot quò que se ne’n sarra, en breu lo considere coma ‘na fugida alèra que se ne’n fau mainar au contrari.
Totparrièr, en mandar ma prepausicion, tenguèi compte dau fach que quò es pas l’eivis dau monde a quines la presentave. Pas de bandièra occitana amb l’Estèla (tròp associada a Fontan), pas d’iconografia de punh levat, de jau françes escanat, de tour Eiffel brejada, de bleublancrouge fotut au borrilh. M’amputèi de tots los còdes visuaus mobilisators de costuma, en tot ensajar de gardar un result que convendria aus autres partenaris mai radicaus.

M’agradèt pas de me far sarrar dins un museu au títol de «patrimoine», redigèi un argumentari per respondre sus queu terrenh. Que l’Estat nos daissa pas la chausida, surtit daus convençuts que seguissen já l’afar, lo lambda auviguèt (benlèu) parlar de nos a quel’eschason, e d’enguerras quò fai longtemps. Queu punt de despart de l’interpelacion, lo chausissèm pas, a la diferença de la dispausicion d’esperit qu’avem per abordar lo sujet : lo considerir (o pas) coma ‘na question politica.
Manifestament, la persona que visèt mon trabelh ne’n legiguèt ren e respondèt per declic pavlovian, «patrimòni (…) sentis l’escofit»

Darrièra remarca. La responsa que m’es estada facha revela la manca de cultura revindicativa. Farjèi un project bastit mercès a ma cultura militanta de compaginacion de campanha e suèi jutjat per quauq’un que cercha ‘na com’ per ‘na kermesse. Calculèi un design sòbre que garda son eficacitat d’impact e se plaça dins la linhada de las bicromias de las 70’s en tot se modernisar. En legir que fau que «siá colorat» e que «deu far venir lo beauf», ai paur que la darrièra aficha de la festa de la musica siá mai dins lo craneu !

simili_festa_musica

Mercès a Lutz per lo desvirament, podetz ‘nar metre un poce levat sus la fanpage Facebook «Anem Òc (…o pas) que serviguèt jà a quela mena de remarcas en 2009.

Tagged with: , ,